Ik zeg het meteen, want het is een zin die je niet verwacht van iemand die een app bouwt.
Ik zou willen dat je Cashfulness zo weinig mogelijk opent.
Het is geen provocatie. Het is de manier waarop ik ze van bij het begin heb bedacht.
Sta even stil en tel de apps op je telefoon. Hoeveel daarvan zijn ontworpen opdat jij ze vaak zou openen? Bijna allemaal. En dat is geen toeval: voor heel veel apps is de tijd die je erin doorbrengt het product. Hoe vaker je terugkomt, hoe meer je waard bent. Hoe meer je scrolt, hoe meer je telt.
Er is een naam voor die logica: engagement — de betrokkenheid, dus hoe lang en hoe vaak een app je aan de haak weet te houden. Voor een sociaal netwerk, voor een spel, voor een nieuwsapp is engagement de maatstaf die de rekeningen betaalt. Ik leg het meteen uit, want het is precies datgene waartegen Cashfulness gebouwd is.
Voor hen is jouw aandacht de koopwaar.
Voor mij is jouw aandacht iets wat ik je zou willen teruggeven.
Hoe de handel in jouw aandacht werkt
Beginnen we bij het mechanisme, want het begrijpen verandert de manier waarop je naar de helft van je telefoon kijkt.
Wanneer een app gratis is en van reclame leeft, of wanneer ze aan investeerders groeiende cijfers moet verantwoorden, heeft ze maar één verborgen doel: de tijd die je erin doorbrengt vergroten.
Al de rest — het ontwerp, de meldingen, de kleuren, de kleine rode bolletjes — staat in dienst van dat doel.
De melding die je zegt dat iemand je heeft gezocht. Het scrollen dat nooit ophoudt. Het rood dat je roept. Het gevoel, wanneer je afsluit, dat je er straks weer naartoe moet. Het zijn allemaal instrumenten, gebouwd door uiterst bekwame mensen, om één ding te doen.
Je binnenhouden.
Er is niets magisch en niets toevalligs aan. Het is een industrie, en ze werkt uitstekend: je merkt dat je de app hebt geopend zonder het zelfs maar te hebben beslist, twintig keer op een dag, zonder nog te kunnen zeggen waarom je ze hebt geopend.
Stel je nu dezelfde logica voor, toegepast op je geld. Een app voor persoonlijke financiën zou hetzelfde kunnen doen: meldingen die je meermaals per dag oproepen om je saldo te controleren, een grafiek die beweegt en je uitnodigt ernaar te kijken, een klein schokje bij elke opening om je morgen te doen terugkeren.
Technisch is dat makkelijk. Velen doen het.
Ik heb beslist het niet te doen. Helemaal niet. En ik wil je uitleggen waarom, met dezelfde kalmte waarmee ik al de rest probeer te doen.
De kalmte komt niet van het voortdurend kijken
Er is een fundamenteel misverstand, en het loont de moeite het te ontmantelen.
Je zou denken dat je rustiger bent als je vaak naar je geld kijkt. Dat controle met frequentie wordt verworven. Dat wie de app tien keer per dag opent, de zaken beter in de hand heeft dan wie ze één keer per week opent.
Het is net omgekeerd.
Voortdurend kijken is geen controle. Het is angst vermomd als controle.
Nemen we een voorbeeld. De namen en de cijfers zijn verzonnen, ze dienen enkel om de zaak vorm te geven.
Marco heeft 12.000 euro op zijn rekening en een woonlening af te betalen. Hij is nauwgezet, dus opent hij de app van de rekening drie, vier keer per dag: 's ochtends, na de middag, voor het slapengaan.
Dat saldo beweegt op een gewone dag bijzonder weinig. Marco weet dat. En toch blijft hij ernaar kijken.
Hij kijkt er niet naar omdat het verandert. Hij kijkt omdat hij ongerust is, en kijken geeft hem dertig seconden lang de illusie dat hij iets aan het doen is. Dan sluit hij de app, en de ongerustheid komt terug zoals ze was. Zelfs een beetje erger: hij heeft zichzelf, nog maar eens, bevestigd dat de zaak voortdurend bewaakt moet worden.
Marco heeft niet meer controle dan de anderen. Hij heeft meer angst. En hij haalt die twee door elkaar.
De echte kalmte komt van het tegenovergestelde. Ze komt van weten dat je positie stevig is ook wanneer je er niet naar kijkt. Van je telefoon te kunnen wegleggen en je dag te gaan leven, want het cijfer dat telt staat daar, bijgewerkt, en wacht op je wanneer je het echt nodig hebt.
Het verschil noemde ik al toen ik het had over de stek: het is het verschil tussen een ongerustheid op de achtergrond hebben en een gegeven op de achtergrond hebben.
Het eerste roept je voortdurend. Het tweede laat je met rust.
De frequentie die je echt nodig hebt (en ze is klein)
Op dit punt is het eerlijk dat ik mezelf een tegenwerping maak.
"Vittorio, maar dan zou ik dus nooit naar mijn geld mogen kijken? Was dat niet net het punt, weten waar het zit?"
Terecht. En hier is een precies onderscheid nodig.
Cashfulness werkt volgens een methode, het dubbel boekhouden: dezelfde techniek die bedrijven sinds 1494 gebruiken, waarbij elke geldbeweging twee keer wordt geregistreerd, aan twee kanten die elkaar in evenwicht houden. Ik spreek er uitgebreid over elders; hier volstaat één gevolg.
Die methode geeft een waar cijfer — je nettovermogen, alles wat je hebt min alles wat je verschuldigd bent — alleen als ze gevoed wordt. Als je de bewegingen registreert. Als de coördinaat bijgewerkt blijft.
Dus ja: een zekere frequentie is nodig. Maar het is niet de frequentie van de betrokkenheid. Het is de frequentie van de methode, en dat zijn twee verschillende beesten.
De frequentie van de betrokkenheid zegt: kom vaak terug, blijf lang, kijk voortdurend, want wij hebben dat nodig. De frequentie van de methode zegt: registreer de bewegingen wanneer ze gebeuren, werp af en toe een blik op de coördinaat, en leef voor de rest.
De eerste wil jouw tijd. De tweede wil er bijzonder weinig van, en vraagt ze je alleen omdat jij er iets aan hebt.
Het ritueel dat ik voorstel is minuscuul: tien minuten per week om naar de coördinaat te kijken en te zien hoe ze bewogen is. Het ingeven van de bewegingen moet, wanneer het nodig is, bijna niets kosten — enkele seconden, geen zitting.
Een eerlijke app voor persoonlijke financiën zou niet moeten wedijveren om jouw tijd. Ze zou moeten wedijveren om er zo weinig mogelijk van af te nemen, en je in ruil een maximum aan helderheid te geven.
De wrijving in plaats van de haakjes
Hier zit de technische knoop, en ik wil duidelijk zijn, want het is het stuk waar velen de bal misslaan.
Als je wil dat iemand zijn bewegingen regelmatig registreert, heb je twee wegen.
De eerste is die van de betrokkenheid: je haakt de persoon vast. Je geeft haar een reeks dagen die niet onderbroken mag worden, een melding die haar terugroept, een klein schokje wanneer ze terugkeert. Je duwt haar terug met psychologische hefbomen. Het werkt, een tijdje. Dan wordt de persoon het lawaai beu, of ze slaat een dag over, verliest de reeks, en laat alles vallen.
De tweede weg is die welke ik heb gekozen: in plaats van te duwen met haakjes, haal ik de wrijving weg.
Wrijving betekent hier de moeite en de weerstand die er zijn tussen jou en de handeling van een beweging registreren. Hoe meer stappen er nodig zijn, hoe vervelender het is, hoe waarschijnlijker dat je het niet doet. Hoe minder wrijving er is, hoe natuurlijker het wordt, bijna automatisch, zonder dat iemand je moet achternalopen.
De twee wegen leiden naar hetzelfde punt — de coördinaat blijft bijgewerkt — maar op tegengestelde manieren.
De eerste bekomt de frequentie door je psychologie te bedriegen. De tweede bekomt ze door ze te respecteren: ze maakt de handeling zo licht dat je ze gewoon doet, omdat ze doen je minder kost dan ze vermijden.
Het is een weddenschap op lange termijn, dat weet ik. Het schokje van het lichtje geeft een sneller resultaat. Maar persoonlijke financiën zijn een marathon van tientallen jaren, geen sprint van dertig dagen: een duw die snel opbrandt is het verkeerde instrument voor iets dat veertig jaar moet meegaan.
De gewoonte die standhoudt, is niet die welke door een melding overeind wordt gehouden.
Het is die welke zo makkelijk is geworden dat ze er niet meer aan herinnerd hoeft te worden.
De meldingen: alleen wanneer jij er iets aan hebt
De meldingen zijn de proef op de som van dit alles, want zij zijn het punt waarop een app elke dag beslist aan welke kant ze staat.
Cashfulness stuurt er slechts twee soorten, en geen van beide is een oproep om "terug te komen spelen".
Er zijn de algemene berichten: dienstmededelingen, informatief, naar iedereen gestuurd. Dingen zoals een belangrijke update. Niets persoonlijks, niets dringends.
En er zijn de persoonlijke berichten, verbonden aan een werkelijke toestand van je cijfers. Bijvoorbeeld: "nog vijf dagen tot de afsluiting van het budget, en je zit op koers."
Kijk goed naar die zin, want ze is zorgvuldig ontworpen.
Ze geeft je informatie (nog vijf dagen). Ze geeft je een toestand (je zit op koers). En ze laat je met rust: er is niets te doen, alles gaat goed, het bericht bestaat er enkel om het je te laten weten.
Wanneer er wél iets is om te overwegen, verandert de toon niet van register. Als een budget de grens overschrijdt die je jezelf had gesteld, is het bericht bedaard en komt het met een idee van wat je kan doen — nooit een "je hebt te veel uitgegeven!" in het rood geschreeuwd, nooit een woord als alarm of gevaar.
Het principe daarachter is er maar één, en ik neem het tot het einde toe ernstig:
De app schrijft je nooit omdat wíj nodig hebben dat je ze opent. Ze schrijft je alleen wanneer jij er iets aan hebt.
Dat is de lijn die een functionele melding scheidt van een marketingmelding. Marketingmeldingen — "we missen je", "kom eens terug", "kijk wat je hebt gemist" — bestaan om je binnen te brengen ten voordele van wie de app heeft gemaakt. Bij ons zal je er geen enkele vinden.
Alles wat je bereikt, is informatie in jouw dienst, nooit een aas.
Wat een app die je niet altijd daar wil, in de praktijk betekent
Ik knoop de draden aan elkaar, want al deze keuzes vormen samen één figuur.
Er is geen reeks dagen te verdedigen. Als je een week overslaat, heb je niets gebroken: de coördinaat staat er altijd, ze wacht op je wanneer je terugkomt. Geen kaartenhuisje dat instort, geen schuldgevoel.
Er valt niets te verzamelen: geen punten, geen badges, geen niveaus die je de app doen openen om "de vaart niet te verliezen". (Ik schreef er apart over, over waarom we je geld niet gamificeren.)
Er is geen oneindig scrollen, want er is geen feed: er is een cijfer, en een handvol indicatoren eronder. Je bekijkt ze, je begrijpt hoe je ervoor staat, en je sluit af.
En de app heeft er geen enkel belang bij je binnen te houden, want ze leeft niet van jouw tijd. Ze verkoopt je geen financiële producten, neemt geen commissies op wat je doet, verdient niets als je aan het scherm gekleefd blijft. Haar werk is je de coördinaat geven en dan zo vriendelijk mogelijk uit je voeten te gaan.
En zo wordt het succes van Cashfulness vooral niet gemeten in de minuten die je erin doorbrengt.
Voor een sociaal netwerk is de ideale gebruiker degene die er nooit mee ophoudt.
Voor mij is de ideale gebruiker degene die de app tien minuten per week opent, ziet dat de koers standhoudt, afsluit, en zijn leven gaat leven — wetend waar hij zich bevindt.
Als je me op het einde van het jaar zou zeggen "ik heb ze bijzonder weinig gebruikt, en ik ben nog nooit zo gerust geweest met mijn geld", zou dat voor mij het grootst mogelijke compliment zijn.
De tijd is het punt, niet het scherm
Er is een fundamentele reden achter dit alles, en ik zeg ze duidelijk want ze is de kern van de zaak.
Geld is een instrument om tijd en vrijheid te kopen. Geen droom om na te jagen, geen vijand om te bestrijden. Een instrument.
Het zou een tegenspraak zijn een instrument te bouwen dat je helpt tijd te winnen, en dat die tijd vervolgens tien minuten per keer terugpakt, elke dag, door je een cijfer te laten controleren dat niet veranderd is.
De apps die van jouw aandacht leven, willen jouw tijd. Cashfulness wil ze je teruggeven: enkele minuten wanneer het nodig is, en voor de rest het leven.
De volgende keer dat je je telefoon opent en merkt dat je een app hebt geopend zonder het zelfs maar te hebben beslist, stel jezelf een eenvoudige vraag. Werkt deze app voor mij, of werkt ze eraan om mij hier te houden?
Ik heb geprobeerd iets te bouwen dat aan de andere kant staat. Iets waarvan je, als het zijn werk goed heeft gedaan, zin krijgt om het af te sluiten.
The calm side of money. Ook, en vooral, wanneer het scherm uit staat.
— Vittorio