Marco heeft drie jaar geleden een auto gekocht.
Hij heeft er 30.000 euro voor betaald. Als je hem vraagt hoeveel hij waard is, antwoordt hij “dertigduizend” zonder na te denken.
Het is de prijs die hij zich herinnert. Het is het bedrag op het kasticket, het bedrag dat hij van zijn rekening zag gaan.
Maar het is niet wat de auto waard is.
Als Marco hem morgen te koop zou zetten, zou dat model, met die kilometers, op een tweedehandssite misschien 18.000 euro opbrengen. Misschien minder.
Twaalfduizend euro is verdampt in drie jaar. Langzaam, zonder een precieze dag, zonder dat iemand het hem zei.
Die stille daling heeft een naam: ze heet afschrijving.
En ze begrijpen is wat een echt nettovermogen scheidt van een opgeblazen.
De prijs die je betaalt en de waarde die overblijft, zijn twee verschillende dingen
Laten we meteen de termen verduidelijken, want het hele artikel draait rond dit onderscheid.
De aankoopprijs is wat je hebt uitgegeven. Het is een historisch feit, een cijfer uit het verleden. Het verandert nooit: dertig jaar geleden of gisteren, het blijft hetzelfde.
De restwaarde is wat het goed nu waard is, als je het vandaag op de markt zou moeten verkopen. Het is een feit van het heden. En het verandert voortdurend.
Voor de meeste goederen die je bezit, groeien die twee getallen met de tijd uit elkaar.
Een auto verliest waarde zodra je bij de dealer buitenrijdt. Een zetel, een computer, een fiets, een huishoudtoestel: hetzelfde verhaal. Ze werken perfect, maar ze zijn minder waard dan wat je ervoor hebt betaald, en elk jaar zijn ze nog wat minder waard.
De afschrijving is precies dat: de geleidelijke daling van de waarde van een goed in de tijd, terwijl je het gebruikt en het verslijt.
Het is geen pessimistische mening. Het is de realiteit van de tweedehandsmarkt, die bestaat los van hoe jij je voelt tegenover je auto.
Waarom de aankoopprijs het nettovermogen opblaast
Hier komen we bij het punt dat telt voor de stek.
Herinneren we ons wat het is. De stek — je nettovermogen — is één enkel cijfer: alles wat je bezit, min alles wat je verschuldigd bent. Het is de coördinaat van waaruit je vertrekt voor elke beslissing.
Stel je nu voor dat je die coördinaat opbouwt door je goederen te tellen tegen de prijs die je hebt betaald.
De auto van Marco komt erin aan 30.000. De computer van twee jaar geleden, gekocht voor 1.500, komt erin aan 1.500. De zetel in de woonkamer staat er nog in aan de 2.000 euro van de toonzaal.
Het resultaat is een nettovermogen dat hoger is dan het echte.
Niet een klein beetje. Bij een gezin met een auto, meubels, elektronica, wat uitrusting kan het verschil oplopen tot tienduizenden euro's.
En het zijn euro's die niet bestaan.
Als Marco morgen liquide middelen nodig had en alles verkocht, zou hij de bedragen van de tweedehandsmarkt innen, niet die van zijn herinneringen. Het verschil materialiseert zich niet op het moment van nood: het is er gewoon nooit geweest.
Dit is de vriendelijkste valstrik van de persoonlijke financiën.
Ze liegt niet tegen je met een negatief getal. Ze liegt tegen je met een geruststellend getal. Ze doet je steviger voelen dan je bent, en een vals gevoel van veiligheid is exact het soort ding dat leidt tot verkeerde beslissingen, genomen met de kalmte van wie denkt een marge te hebben.
Daarom telt in de stek een goed voor wat het vandaag waard is, niet voor wat je ervoor hebt betaald.
Een auto gekocht voor 30.000 euro drie jaar geleden, en die vandaag op de markt 18.000 waard is, komt in de berekening aan 18.000.
Het is minder vleiend. Maar het is echt van jou.
En het huis? Niet alles zakt
Tot hier heb ik gesproken over dingen die verslijten. Maar niet alle goederen gedragen zich zo.
Het huis is het tegenovergestelde geval, althans vaak.
Een woning kan haar waarde in de tijd behouden, of zelfs zien groeien, afhankelijk van de buurt, de markt, hoe goed je ze onderhoudt. Een huis gekocht voor 200.000 euro tien jaar geleden zou vandaag 230.000 waard kunnen zijn. Of 180.000, als de wijk erop achteruit is gegaan. Het hangt ervan af.
Het principe is echter identiek: wat telt is de huidige marktwaarde, niet de prijs die je destijds betaalde.
Het geldt voor goederen die stijgen precies zoals voor die welke zakken. De coördinaat wil de waarheid van vandaag, in beide richtingen.
Er is een belangrijke nuance, en ze raakt het huis meer dan wat ook.
Het feit dat een goed meer waard is, maakt er nog geen goed van dat voor jou werkt.
Het huis waarin je woont stort je, ook al is het op papier in waarde gestegen, geen euro terwijl jij erin woont. Integendeel: het vraagt je uitgaven — onderhoud, belastingen, nutsvoorzieningen. Het blijft wat wij een Actief− noemen, een activum dat geld opslorpt in plaats van het voort te brengen. Ik schreef er elders over, in dit artikel, en hier houd ik het bij een verwijzing om mezelf niet te herhalen.
Houd die twee niveaus gescheiden. Hoeveel een goed waard is, is één vraag. Of het je geld geeft of afneemt terwijl je het bezit, is een andere. Je hebt ze allebei nodig om je positie goed te lezen.
Hoe ik het in de praktijk aanpak
Ik vertel je hoe ik het aanpak met mijn eigen vermogen, want de methode telt meer dan eender welke abstracte regel.
Ik zoek geen precisie tot op de cent. Ik zoek eerlijkheid.
Voor de goederen die zakken — auto, moto, waardevolle elektronica — gebruik ik een realistische schatting van wat ik zou krijgen als ik ze nu verkocht. Voor een auto volstaan tien minuten op een paar zoekertjessites voor tweedehands: je zoekt hetzelfde model, hetzelfde jaar, een gelijkaardige kilometerstand, en je ziet voor hoeveel het wordt aangeboden. Dat is je cijfer, naar beneden afgerond als je twijfelt.
Je moet het niet elke week bijwerken. Een auto verandert niet van waarde op een maandag. Een schatting die je om de paar maanden herbekijkt, is meer dan voldoende — een gebaar dat je in alle rust stelt, geen obsessie.
Voor het huis gaat de redenering nog trager. De waarde van een woning beweegt over jaren, niet over maanden. Een herziening één keer per jaar, kijkend naar hoe er in jouw buurt verkocht wordt, volstaat ruimschoots.
De regel die ik mezelf heb gegeven, is eenvoudig: beter een voorzichtige schatting die je af en toe bijwerkt, dan een precies cijfer dat stilstaat op de dag van de aankoop.
Een licht conservatieve coördinaat laat je rustig slapen. Een opgeblazen coördinaat houdt je een illusie voor, en de illusie presenteert vroeg of laat de rekening.
Wat Cashfulness met dit alles doet
Ik kom bij hoe de app in dit verhaal past, en ik blijf precies over wat bevestigd is en wat niet — want bij zo'n thema is het gemakkelijk om wonderen te beloven die je daarna niet waarmaakt.
Waar ik zeker van ben, is het grondprincipe. Wanneer je een goed registreert in Cashfulness, registreer je het tegen zijn waarde — en die waarde voedt je nettovermogen in real time, dankzij de motor in dubbel boekhouden die eronder zit. Goederen die in waarde dalen, komen erin voor wat ze nu waard zijn, niet voor wat je ervoor hebt betaald. Dat is het hart van de stek, en het staat vast.
Daarnaast bestaan er, bij de instrumenten van de app, een functie met de naam Afschrijvingen en een met de naam Herwaardering Activa. De eerste gaat over de goederen die in waarde dalen, de tweede over die welke stijgen — precies de twee richtingen waarover we het hadden.
Over hoe ze in detail werken, verkies ik echter eerlijk te zijn en de leemtes niet op te vullen met fantasie.
Wat ik je met zekerheid kan zeggen, is de methode, en de methode hangt niet af van op welke knop je drukt.
Houd je goederen aan een eerlijke waarde. Herbekijk die waarde in alle rust, af en toe, vaker voor de dingen die snel verslijten en zeldzamer voor die welke traag bewegen. Laat je nettovermogen de waarheid van vandaag vertellen, niet de herinnering van gisteren.
Als de app je helpt om dat met minder moeite te doen, des te beter. Maar het gebaar dat telt is van jou: beslissen om naar de echte waarde te kijken, in plaats van naar de gemakkelijke.
De niet-vleiende waarheid is degene die je nodig hebt
Er is iets ongemakkelijks aan de auto die je 30.000 hebt betaald in je vermogen te zien binnenkomen aan 18.000.
Het lijkt een verlies. In zekere zin is het dat ook — maar het is een verlies dat al heeft plaatsgevonden, niet een dat jij veroorzaakt door het onder ogen te zien. Het was er hoe dan ook. De enige keuze die je hebt, is of je het meetelt of negeert.
Het meetellen kost vandaag een klein verdriet.
Het negeren kost morgen een verkeerde beslissing, genomen met de zekerheid van wie denkt een marge te hebben die hij niet heeft.
De stek werkt alleen als ze waar is. Een vriendelijke coördinaat die je vertelt wat je wil horen, brengt je nergens: ze houdt je vast waar je denkt te zijn, en dat is een andere plek dan waar je echt bent.
De juiste prijs geven aan je goederen — die van vandaag, niet die van de herinneringen — is een van de eenvoudigste en eerlijkste gebaren die je kan stellen voor je gemoedsrust.
Het maakt je niet rijker.
Het maakt je beter geïnformeerd. En vanuit een echte positie neem je ook de moeilijke keuzes met meer kalmte.
— Vittorio