Kukhona umbuzo engiwubuza njalo kumuntu ongitshela ukuthi ufuna “ukulungisa” imali yakhe.
Ukwenza ini?
Cishe akekho onempendulo elungele.
Ukubeka eceleni, ukuqoqa, ukufinyelela inani elithile: lokho bayakwazi ukukusho. Lokho yindlela. Kepha “ukwenza ini” — isizathu sokuthi kungani umuntu ezidela okuthile namuhla ukuze abe nokuningi kusasa — cishe kuhlala kungacacile.
Futhi ngaphandle kwaleyo mpendulo, ukuqoqa kuba yinjongo ngokwako. Umjaho ongenamugcina, lapho inani elizoba lanele lihlala libucayi kancane.
Ngifuna ukuzama ukwethula igama kuleyo mpendulo. Ngoba ngikholelwa ukuthi ikhona, futhi iyodwa kuphela.
Lokho okuthenga ngempela, uma ubeka imali endaweni efanele, akulona umnotho owengeziwe.
Kuyisikhathi.
Imali engabuyi
Ake siqale ngeqiniso elingatholakali kalula, uhlobo esivamile ukulufihla ngaphansi kwekhaphethi.
Imali ungayilahlekelwa bese uyenza futhi. Ukhetho oluphosakele, unyaka oxegayo, isitshalo esingahambanga kahle: kubuhlungu, kepha kuyalulama. Ama-akhawunti angakhuphuka futhi.
Isikhathi, cha.
Ihora elichithwe alibuyi. Unyaka ochithwe wenza into obungayifuni yenza uyisebenzise, ngunyaka ongeke usaphinde uwubone. Alikho ibhalansi yesikhathi ongayigcwalisa ngenyanga ezayo.
Kukhona isazi sefilosofi saseRoma, uSeneka, owabhala izinkulungwane ezimbili zeminyaka edlule okuthile okwahlala kimi. Wathi akulona iqiniso ukuthi impilo imfushane: okwenzekayo ukuthi siyayimosha kakhulu. Wangeza ukubuka okucophelela: sivikela imali yethu ngamandla amakhulu, futhi sivumela noma ubani athathe isikhathi sethu, esibaluleke kakhulu kunayo.
Wayeneqiniso ngaleso sikhathi. Uneqiniso elikhulu manje.
Ngoba lapha kunokuguquka okushintsha konke: sithatha imali njengento ebalulekile okumele iqoqwe, futhi isikhathi njengento eningi eshi ngaphandle kokubaliwa.
Kuphambene ngokugcwele.
Imali iyithuluzi. Isikhathi yingcebo.
Yini ngempela okuthengwa ukuzimela
Uma ngikhuluma nge-inkululeko yezomnotho — futhi ngithi yezomnotho, hhayi yezezimali, ngoba “inkululeko yezezimali” isibe yigama phansi kwalo cishe uhhafu we-inthanethi ukukuthengisela iphupho lokuceba — ngikhuluma ngento ephansi kakhulu.
Ngisho amandla okukhetha indlela ochitha ngayo isikhathi sakho.
Hhayi ngendlela engacacile. Ngobuqotho, lezi zinto.
Isikhathi sokusho cha.
Umsebenzi okuphelisa amandla, iklayenti elingakuhloniphi, isibopho ongasakholelwa kuso. Umuntu ozimele angasho cha, futhi ukusho cha kokuthile kusho ukuvuma esikhathini okwakuzosidla leyo nto.
Isikhathi sokulinda.
Amathuba angempela afika cishe njalo ngesikhathi esingafanele, futhi abanjwa kuphela uma ungasheshi. Ukusheshisa yintela okhokha kuyo umuntu onesikhathi esiningi kunawe. Umuntu okwazi ukulinda uthenga izimo ezingcono kukho konke, kuphela ngoba akaphoqelekile ukuthatha into yokuqala edlulayo.
Isikhathi sabantu, nesikaluto.
Isikhathi sokuba nabo ababalulekile. Isikhathi sokwenza into eyodwa kahle esikhundleni sokuyenza ngokushesha. Futhi nesikhathi sokungenzi lutho, ngaphandle kokuzizwa unecala, okuwukhozi olungacatshangelwa kunakho konke okukhona.
Bheka kahle lezi zinto ezintathu.
Akukho namunye eyisamba semali.
Zonke ziyisikhathi esibuyisiwe. Imali yindlela kuphela owakuthenga ngayo futhi.
Ukuqoqa okungathengi lutho
Nakhu lapho abaningi belahlekelwa khona.
Uma injongo iyisikhathi, hhayi inani, ngakho-ke ukuqoqa njengenjongo ngokwako akukusondezi ngisho isinyathelo esisodwa eduze naloko obukufuna.
Kunalokho, kaningi kuyakukusondeza kude.
Ngiyabazi abantu abakhe umnotho omkhulu futhi abangazange baphinde bathenge ngisho umzuzu owodwa. Basebenza njengakuqala, noma nakakhulu, ngoba manje kunokuningi okumele kuphathwe, kuvikelwe, kwenziwe kuzuze. Bashintshe isikhathi sempilo yabo ngenani elikhulayo esikrinini, futhi leyo nani ngeke iphinde ishintshwe ibe yisikhathi, ngoba usuku “lwoba lwanele” alufiki: luhlale luthuthela kude.
Lo umgibe wokuqoqa njengenjongo.
Gcina engqondweni umehluko owenziwa amaNgisi phakathi kuka-to make a living noka-to make a life: ukuzuza impilo nokwakha impilo. Yizinto ezimbili ezahlukene, futhi enye ingaphuma emehlweni ngenxa yenye. Bakhona abantu abachitha iminyaka engamashumi amane bezuza impilo kahle kangangokuthi bakhohlwa ukwakha impilo.
Imali, kukho konke lokhu, ayiyona icala. Ayinhlangothi.
Iba umgibe kuphela lapho siyeka ukuzibuza ukwenza ini siyibeka eceleni, futhi siqala ukuyiqoqa nje ngoba nje sithanda ukuyibona ikhula.
Udaba akulona ukuba nokuningi. Kuwukuba nokwanele — indawo eyanele yokuthenga futhi isikhathi — bese uchitha leso sikhathi ezintweni obuzifuna ngaso.
Ukuba nokuningi kunaloko “okwanele” kwakho, ngaphandle kwesizathu, kusho ukuthi ukhokhe ngesikhathi sempilo inani ongeke usisebenzise.
Isibonelo esicacisa konke
Ake senze isibonelo, ngabantu ababili abaqanjiwe kepha bangokoqobo.
UNokuthula ubeke eceleni umqhele omuhle. Nyaka nonyaka uyakhula. Ukuze ukhule usebenza amahora ayisithupha ngeviki, uhamba kabili okudingekayo, futhi akasenayo iSabatha yokuphumula kusukela kudala. Uma umbuza ukuthi kungani, uthi “ukuze ngelinye ilanga ngithule”. Lolo suku, kulesi sikhathi, alufiki: njalo lapho efinyelela umgomo, uthuthela omunye kude. Ushintshanisa isikhathi — esiyiqiniso, esamanje — ngenani angakaze anqume ukuthi lizosebenzisela ini.
UDavid ubeke eceleni okuncane kunengxenye yalokho. Kepha ngesinye isikhathi wabheka izinombolo zakhe wabona okuthile: wayenendawo eyanele yokusebenza izinsuku ezine esikhundleni sesihlanu. Wanquma ingxenye yesihlanu yemali angena ngayo. Wathenga futhi izinsuku ezingamashumi amahlanu nambili ngonyaka: usuku olulodwa ngeviki oseluwolwakhe manje. Wezingane, wolwandle, ukwenza okuthile ngokuthula.
UNokuthula unemali eningi. UDavid unempilo eningi.
Eminyakeni emihlanu, uNokuthula uzoba nenani elikhulu nezinsuku ezifanayo njengasomqondo, zichithwe elandela lona. UDavid uzoba nenani elincane nezinsuku ezingamakhulu amabili namashumi ayisithupha asezijabulele, futhi akekho ongazimuphuca.
Ubani kubo bobabili osebenzise ithuluzi kangcono?
Ayikho impendulo esebenza kubo bonke: mhlawumbe kuNokuthula leyo nani isebenza ngempela okuthile okuqondile, futhi kulokho-ke kuhle ngokugcwele. Umbuzo omuhle ngomunye: uyazi yini yena uqobo, ukuthi kungani ekwenza? Noma uyaqoqa ngoba useyekile ukuzibuza lokho?
Umehluko phakathi kwabo babili akuwona ukuthi banokuningi kangakanani.
Kungukuthi banqume yini, ngokuqaphela, ukuthi bakuguqule kube yini lokho abanakho.
Kungani kudingeka inani, hhayi umuzwa
Nangu ingxenye yobuqotho, ngoba konke lokhu kuhlala kuyifilosofi yasebha kuze kube ukuyeseka ngedatha.
Ukuze unqume ukuthenga futhi isikhathi — njengoba uDavid enza — kudingeka wazi into eyodwa ngokunembile: ukuthi unendawo eyanele kangakanani ngempela.
Hhayi ngomuzwa. Ngenani.
Ngoba “kubonakala kimi ukuthi ngiphilile” no “kubonakala kimi ukuthi angikwazi” imizwa emibili, futhi imizwa mayelana nemali cishe njalo iyaphosisa. Ngokweqile noma ngokuncishisa, kepha kuphosisa.
Kunabantu abazidela isikhathi ngenxa yokwesaba, beqinisekile ukuthi abanayo indawo eyanele, kanti indawo eyanele ikhona ngokweqile.
Futhi kukhona abangaqapheli ukuthi impilo abayakhile idle sonke isikhala, nokuthi lokho “ngisebenza usuku olulodwa olukhona” namuhla basengakwazi.
Kuzo zombili izimo, kudingeka inombolo.
Kudingeka indawo eqondile yomkhumbi, igama okwezomkhumbi elikhomba indawo eqondile yomzimba womkhumbi kumephu, ngesikhathi esithile. Ezimalini zomuntu siqu, kuyinani elingasele lakho: konke onakho ukhipha konke okukukweletayo. Hhayi umholo, hhayi ibhalansi ye-akhawunti. Indawo yakho yangempela, lapha manje. (Ngibhale kabanzi ngalokhu lapha.)
I-Cashfulness izalelwe ukukunikeza leyo nani, futhi ukuyigcina ibuyekeziwe uphila.
Eceleni, ikukhombisa ukuthi useduze kangakanani nokuthatha isinqumo esifana nesikaDavid: phakathi kwezinombolo ezibalwayo yi-ukumboza ngezinyanga, ukuthi ungeze izinyanga ezingaki uma imali engenayo imiswa, okusho ukuthi, ungathenge isikhathi esingakanani ngaphandle kokwazi. (Ngizixoxile lapha, izinombolo.)
Ayikutsheli ukuthi kufanele usebenze usuku olulodwa oluncane.
Ikutshela ukuthi ungakwazi yini, ngenani esikhundleni sokukhathazeka.
Okunye kuyisinqumo. Futhi izinqumo ezinhle zenziwa ngokubheka inombolo, hhayi umuzwa.
Akulona iphupho, akusiye isitha
Kukhona umusho ongihola kusukela ngaqala ukucabanga ngakho konke lokhu, futhi ngiyawuphinda lapha ngoba uyinhliziyo yakho konke.
Imali iyithuluzi lokuthenga isikhathi nenkululeko. Akulona iphupho okumele lilandelwe, futhi akusiye isitha okumele silwe naso.
Umuntu olilandelayo njengephupho akaze ayeke ukuqoqa, ngoba iphupho, ngokwencazelo yalo, lihlala lisinyathelo elilodwa ngaphambili, futhi kulesi sikhathi lisebenzisa isikhathi ebekufanele lisithenge futhi.
Umuntu olibheka njengesitha — umuntu ophila ekwenqabeni imali, ekungathembeni, “imali ingcolile” — akayena okhululekile nakakhulu, ngoba udela kanye ithuluzi ebelizomdingeka ukuthenga futhi isikhathi.
Ukuzimela kusendaweni ephakathi. Kuleyo ubudlelwane obuthule lapho usebenzisa imali ngento eyiyona — indlela — futhi ugcina ukubuka kugxile enjongweni, okuyisikhathi.
Akukhona ngokuba nokuningi. Kungukuba nokwanele, ukukwazi ngokunembile, futhi uhlale ukhumbula ukwenza ini.
Ngoba ekugcineni umbuzo esaqala ngawo uhlala kuwukuphela okubalulekile.
Ubeka imali eceleni ukwenza ini?
Uma impendulo iyithi “ukuba nokuningi”, mhlawumbe ukhokha ngesikhathi sempilo inani ongeke usisebenzise.
Uma impendulo iyithi “ukuthenga futhi isikhathi sami, futhi ngisichithe ezintweni engizithandayo”, ngakho-ke usukuqondile ukuthi ithuluzi lisebenzela ini ngempela.
Futhi ukwazi ukuthi umi kuphi — inani lakho, namuhla — kuyisinyathelo sokuqala sokuyeka ukuqoqa ngokuze bemphumphuze futhi uqale ukuguqula, ngokuqaphela, imali ibe yisikhathi.
Okunye kwendlela ngokwakho.
— Vittorio