CashfulnessCashfulness
Cashfulness downloaden
Les 7

De bank afstemmen: zo vind je de euro's die ontbreken

09 november 202623 min

In het kort

Als je de bank afstemt, vergelijk je regel voor regel de boekingen die je hebt vastgelegd met het afschrift van de bank. Je vinkt de betalingen af die aan allebei de kanten staan; elk verschil dat overblijft, moet een naam hebben: een vergeten boeking, een dubbele boeking, een verkeerd bedrag, een andere datum of een onbekende afschrijving. Fouten herstel je met een echte boeking; een bekend tijdsverschil vink je de volgende maand af.

Deze pagina hoort bij les 7 van de gratis videocursus "Dubbel boekhouden stap voor stap". De bedragen zijn voorbeelden uit het verhaal van het gezin van Anna, dat we de hele cursus volgen: dezelfde als in de video.

Bekijk de les

Hieronder vind je hoe Anna het afschrift afvinkt en haar drie getallen, de twee correctieboekingen, wat er verandert in haar maand maart, de vijf namen van een verschil en, aan het eind, het afschrift van Anna over maart om zelf af te vinken, met de oplossing, en de uitgeschreven tekst.

Achttien euro die ontbreken

Begin april heeft Anna het rekeningafschrift van maart voor zich: het overzicht waarin de bank alles van de maand op een rij zet. Ze pakt haar eigen boekhouding erbij en vinkt regel voor regel af wat ze ook op het afschrift terugvindt.

Met de afgevinkte regels zou ze op 6.370 euro moeten uitkomen. De bank zegt 6.352. Er ontbreekt 18 euro.

Je verklaart ze, je past ze niet aan

Die 18 euro pas je niet aan: je verklaart ze. Dat heet de bank afstemmen. Je legt je boekhouding naast het afschrift, en je zoekt waarom jouw saldo niet gelijk is aan dat van de bank.

Je schuift niet met getallen tot het uitkomt. Je zoekt het feit dat ontbreekt, je geeft het een naam, en je legt het vast.

Wat je van het afschrift nodig hebt

Anna stemt één keer per maand af, als het afschrift er is: dan zijn het nog weinig regels, en ze zitten nog vers in haar geheugen. Van het afschrift heeft ze drie dingen nodig.

Van het afschrift van maartWaarde
Beginsaldo per 1 maart€ 5.000,00
Alles wat er in de maand bij is gekomen en af is gegaan
Eindsaldo per 31 maart€ 6.352,00

Het beginsaldo is belangrijk: je begint altijd bij een getal dat al gecontroleerd is. De 5.000 euro is hetzelfde getal waarmee de boekhouding van Anna op 1 maart is begonnen, het beginsaldo van de betaalrekening uit les 6. Op een echt afschrift heten begin- en eindsaldo vaak "Vorig saldo" en "Nieuw saldo"; andere banken schrijven "Beginsaldo" en "Eindsaldo".

Afvinken, regel voor regel

Daarna vink je af. Anna legt haar boekingen naast die van de bank, en vinkt aan wat ze in allebei terugvindt.

Maart · de afgevinkte boekingen op de betaalrekening

BoekingBedrag
Salaris Anna+ € 2.000,00
Salaris Luca+ € 1.500,00
Afgevinkt inkomend+ € 3.500,00
Sportschool van Luca− € 80,00
Supermarkt, negen aankopen− € 720,00
Hypotheektermijn− € 650,00
Termijn autolening− € 300,00
Stroom en gas− € 120,00
Tanken en busabonnement− € 160,00
Pizzeria en koffie− € 100,00
Afgevinkt uitgaand− € 2.130,00

Dus: 5.000, plus 3.500, min 2.130, dat is 6.370.

De regels zijn hier gegroepeerd, zodat ze makkelijker te lezen zijn: op een echt afschrift is elke aankoop een eigen regel, en de boodschappen in de supermarkt zijn in maart negen aankopen. Onderaan de pagina staat het afschrift regel voor regel.

Het is inkomend en uitgaand, geen opbrengsten en kosten: bij het uitgaande geld zitten de termijnen, en het aflossingsdeel van een termijn is geen kostenpost, zoals we in les 4 zagen. Inkomend en uitgaand zijn ook de namen van de twee delen van het afstemscherm in Cashfulness.

Het derde getal

Dan valt Anna iets op. Op de pagina van haar betaalrekening is het saldo geen 6.370 euro, maar 6.280. Dat scheelt 90 euro.

Het is de waterfactuur, die ze op de avond van 31 maart met een overboeking heeft betaald. Anna heeft de betaling dezelfde dag vastgelegd. Maar de bank verwerkt de overboeking op 1 april: pas dan gaat het geld echt van de rekening af. Daarom staat deze overboeking niet op het afschrift van maart.

Er zijn dus drie getallen, geen twee.

Op 31 maartBedragWat het is
In de boekhouding van Anna€ 6.280,00het saldo van de betaalrekening, met de overboeking voor het water
Afgevinkt€ 6.370,00het beginsaldo plus de boekingen die ook op het afschrift staan
Afschrift van de bank€ 6.352,00het eindsaldo van de bank

Tussen het eerste en het tweede getal zit 90 euro: de overboeking. Tussen het tweede en het derde zit 18 euro, en die heeft nog geen naam.

Fout, of alleen een kwestie van tijd?

De overboeking is geen fout: het is een tijdsverschil. En vooral: het is bekend. Anna weet wat het is, hoeveel het is, en wanneer de bank het verwerkt.

Daarom vinkt ze het niet aan: ze vindt het terug op het afschrift van april, en vinkt het daar af.

FoutTijdsverschil
Wat het iseen feit dat verkeerd of helemaal niet is vastgelegdeen feit dat goed is vastgelegd en dat de bank op een andere dag verwerkt
Wat je doetje herstelt het met een echte boekingje laat het open en vinkt het de volgende maand af
In het verhaal van Annade 18 euro die nog gevonden moet wordende overboeking voor het water, 90 euro

De 18 euro hebben een naam

Dus zoekt Anna de andere kant op: welke regels van het afschrift staan niet in haar boekhouding? Ze vindt er twee, op 31 maart.

Op het afschrift, niet in de boekhouding van AnnaBedrag
31 maart · Kosten betaalpakket− € 12,00
31 maart · Kosten betaalpas− € 6,00
Totaal− € 18,00

De kosten van het betaalpakket, 12 euro, zijn wat de bank elke maand rekent om je rekening open te houden. De kosten van de betaalpas zijn 6 euro. Samen 18. Die had Anna niet vastgelegd.

Twee echte boekingen

Anna herstelt wat ze vergeten was met twee echte boekingen, één voor elke post, allebei op 31 maart.

31 maart · R1, kosten betaalpakket

RekeningDebetCredit
Bankkosten (kosten, neemt toe)€ 12,00
Betaalrekening (activa, neemt af)€ 12,00
Totaal€ 12,00€ 12,00

31 maart · R2, kosten betaalpas

RekeningDebetCredit
Bankkosten (kosten, neemt toe)€ 6,00
Betaalrekening (activa, neemt af)€ 6,00
Totaal€ 6,00€ 6,00

Twee regels per boeking, en debet en credit zijn samen even groot: totaal debet 18 euro, totaal credit 18 euro.

Het teken en de regel

Waarom zo? Bankkosten is een kostenrekening, en kosten nemen toe aan de debetkant. De betaalrekening hoort bij de activa, en wat je bij de activa aan de creditkant boekt, neemt af.

FamilieNeemt toe aanNeemt af aanIn de correctie van Anna
ActivaDebetCreditBetaalrekening, € 18,00 aan de creditkant: neemt af
PassivaCreditDebet
NettovermogenCreditDebet
OpbrengstenCreditDebet
KostenDebetCreditBankkosten, € 18,00 aan de debetkant: neemt toe

De betaalrekening van Anna levert geen rente op: door de bril van les 5 staat hij bij Activa−, want hij levert haar niets op. Voor de boekhouding blijft het een bezitting, en geldt de regel van de activa.

In Cashfulness, de app die ik heb gemaakt om de geldzaken van je huishouden bij te houden volgens het dubbel boekhouden, krijgt een regel aan de debetkant een plusteken, en een regel aan de creditkant een minteken. Dat is een conventie van de app. Of een rekening stijgt of daalt, zegt de familie van de rekening, niet het teken.

Afgestemd is niet hetzelfde als gelijk

Na de twee boekingen komen de afgevinkte regels uit op 6.352 euro, net als de bank. De betaalrekening van Anna gaat in haar boekhouding van 6.280 naar 6.262 euro.

En dat is het belangrijkste punt: 6.262 is niet het getal van de bank. Er zit nog 90 euro tussen, en dat verschil heeft een naam: de overboeking voor het water. En toch is de rekening netjes afgestemd.

De aansluiting per 31 maart

PostBedrag
Saldo volgens het afschrift€ 6.352,00
Overboeking water, door de bank verwerkt op 1 april− € 90,00
Saldo in de boekhouding van Anna€ 6.262,00

Geen enkele regel met een vraagteken: elke euro van het verschil heeft een naam.

De maand maart van Anna, opnieuw bekeken

De correctie raakt niet alleen de rekening. De twee posten bankkosten zijn kosten van maart, en ze lopen via de winst-en-verliesrekening.

Op 31 maartZoals geboektNa de afstemmingVerschil
Betaalrekening€ 6.280,00€ 6.262,00− € 18,00
Kosten van maart€ 1.500,00€ 1.518,00+ € 18,00
Winst van maart€ 2.000,00€ 1.982,00− € 18,00
Nettovermogen€ 99.200,00€ 99.182,00− € 18,00

De winst van de maand, dat is wat overblijft als je de kosten van de opbrengsten aftrekt, daalt van 2.000 naar 1.982 euro: de opbrengsten blijven 3.500. Het nettovermogen, dat is wat het gezin bezit min wat het schuldig is, daalt met 18 euro: de activa gaan van 234.480 naar 234.462 euro, en de passiva blijven 135.280.

Achttien euro is weinig. Maar die kosten komen elke maand terug.

Wat de controle van debet en credit niet ziet

In les 1 zagen we dat je bij elke boeking controleert of hij klopt: debet en credit zijn samen even groot. Maar een vergeten betaling zie je daarmee niet. De bankkosten van Anna waren precies dat. Geen boeking die niet klopte, want er was geen boeking. Alleen de vergelijking met de bank bracht ze aan het licht.

Klopt de boeking?De bank afstemmen
Wat je vergelijktdebet en credit van elke boekingje boekhouding en het afschrift
Wat je vindtwat je verkeerd hebt vastgelegdwat je niet hebt vastgelegd, of wat de bank anders verwerkt

Het kan ook zonder dubbel boekhouden

De bank afstemmen is niet voorbehouden aan het dubbel boekhouden. Met een spreadsheet, of met een app die alleen je uitgaven bijhoudt, vind je die 18 euro net zo goed.

Het verschil komt daarna. Met de spreadsheet pas je meestal het saldo aan, en daar blijft het bij. Bij dubbel boekhouden heeft de correctie een tegenrekening, dat wil zeggen de andere rekening van de boeking: Bankkosten. Zo blijft de verklaring zwart op wit staan, en de winst van maart laat het ook zien.

Alleen het saldoDubbel boekhouden
De correctiehet saldo gaat van 6.280 naar 6.262het saldo gaat van 6.280 naar 6.262
Waar de verklaring blijftnergensBankkosten + € 18,00, in maart
Winst van maartmerkt er niets vandaalt naar € 1.982,00

Vijf namen voor een verschil

Een verschil heeft bijna altijd een van deze vijf namen.

NaamWat het isIn het verhaal van Anna
Vergeten boekinger ontbreekt een betaling in je boekhoudingde twee posten bankkosten
Dubbele boekingdezelfde betaling twee keer vastgelegd door jou, of twee keer afgeschreven door de bank
Verkeerd bedragtwee cijfers omgedraaid, een komma op de verkeerde plek
Andere datumdezelfde betaling, op twee verschillende dagende overboeking voor het water
Onbekende afschrijvingeen regel op het afschrift die je niet kunt verklaren

Als je niet weet wat het is

Hier is de regel streng. Een verschil dat je niet begrijpt, laat je niet liggen tot het volgende afschrift: het blijft open, en je zoekt het meteen uit. Je wacht alleen bij een tijdsverschil dat je al kent.

En vind je op het afschrift een betaling die je niet herkent? Dan leg je die niet vast om het te laten uitkomen. Je meldt het meteen bij de bank: het kan een fout zijn, of iemand die jouw pas gebruikt.

Probeer het zelf

De overboeking van 90 euro die niet op het afschrift van maart staat: is dat een fout die je moet herstellen, of een kwestie van tijd?

Probeer eerst zelf te antwoorden voordat je verder leest.

Het is een kwestie van tijd, en het is bekend: Anna weet wat het is, en wanneer het komt. Ze vinkt het af in april. Er is geen nieuwe boeking nodig: de overboeking is al vastgelegd.

Anders ligt het bij een betaling die Anna niet zou herkennen. Dan zou ze niet op april wachten: dan zou ze de bank bellen.

De zin om te onthouden

Het goede saldo is niet het saldo dat gelijk is aan dat van de bank. Het is het saldo waarvan je elke euro kunt verklaren.

Hoe Cashfulness het doet

In de les stemt Anna in Cashfulness af vanuit één scherm. De weg hieronder is die op de computer.

  • Waar het staat. In de zijbalk, in het onderdeel "Hulpmiddelen", staat "Afstemming" (staat de zijbalk op "Essentieel", zet hem dan op "Volledig"). Daar kies je de betaalrekening.
  • De twee gegevens van het afschrift. Bij "Afschriftdatum" kiest Anna 31 maart, en bij "Afschriftbedrag" typt ze 6.352,00. De app leest de regels van het afschrift niet in: hij heeft de datum en het eindsaldo nodig.
  • In één keer aanvinken. De knop "Automatisch afvinken" zet een vinkje bij alle boekingen tot die datum, ook bij de overboeking. Het "Afgestemd saldo" is 6.280,00, het "Verschil" 72,00, en de uitkomst is "Niet in evenwicht". Onder de knop zegt de app dat er nog een verschil is, en voegt eraan toe: "Vink de transacties uit die niet op het afschrift staan, of boek de ontbrekende."
  • Uitvinken wat er niet op staat. In het deel "Uitgaand" vinkt Anna de regel Waterfactuur (overboeking) uit: het afgestemd saldo stijgt naar 6.370,00 en het verschil zakt naar 18,00. De 72 euro was de 90 euro van de overboeking min de 18 euro bankkosten. De app noemt de twee delen "Inkomend" en "Uitgaand", en niet debet en credit zoals de bank: die woorden kijken vanaf de kant van de bank naar je rekening.
  • Vastleggen wat ontbreekt. Als de twee posten bankkosten van 31 maart geboekt zijn, is het afgestemd saldo 6.352,00, het verschil 0,00 en de uitkomst "In evenwicht". Pas dan gaat de knop "Afstemmen" aan.
  • Na het afstemmen. Op de pagina van de betaalrekening staat een groen vinkje naast de datum van de afgestemde regels. Onder elke regel lees je de tegenrekening: bij de twee posten bankkosten is dat Bankkosten. De overboeking voor het water heeft geen vinkje: die wacht op april. Het saldo van de rekening is 6.262,00 en het nettovermogen 99.182,00.

Wat een algemeen principe is en wat een keuze van Cashfulness

Algemene principes van het dubbel boekhouden

  • Als je de bank afstemt, vergelijk je je boekhouding met een bron van buiten, het afschrift van de bank. Dat kan met elk hulpmiddel, ook met een spreadsheet of met een app die alleen je uitgaven bijhoudt.
  • Elke boeking heeft minstens twee regels, en het totaal debet is gelijk aan het totaal credit. Kosten nemen toe aan de debetkant; activa nemen af aan de creditkant.
  • Dubbel boekhouden voegt eraan toe dat de correctie haar tegenrekening houdt, hier Bankkosten, en dus haar effect op de winst van de periode.
  • Afgestemd betekent niet gelijk aan de bank: het verschil dat overblijft, moet een naam hebben. Je wacht alleen bij een tijdsverschil dat je kent; een onbekende afschrijving meld je bij de bank.
  • Let op het afschrift: veel banken zetten "Af" en "Bij" boven de kolommen, en sommige schrijven "D" voor geld dat van je rekening afgaat en "C" voor geld dat erbij komt. De bank kijkt namelijk vanaf haar kant naar je rekening: voor haar is jouw geld een schuld. In je eigen boekhouding is het andersom: als je salaris binnenkomt, schrijft de bank het "bij", en jij boekt de Betaalrekening aan de debetkant. Allebei kloppen ze, elk vanaf de eigen kant. Ook het woord "tegenrekening" ken je van de bank: op je afschrift is het de rekening van de andere partij, in je boekhouding de andere rekening van de boeking. Het is hetzelfde idee. Boekhouders noemen een tijdsverschil dat op de aansluiting blijft staan een "post onderweg".

Keuzes van Cashfulness

  • Het teken van de regel: plus voor debet en min voor credit. Dat is een conventie van de app: of een rekening stijgt of daalt, zegt de familie van de rekening.
  • Op de betaalrekening stem je af op het eindsaldo van het afschrift, en "Automatisch afvinken" vinkt alle boekingen tot de datum van het afschrift aan; wat niet op het afschrift staat, vink je met de hand uit.
  • De bril van Activa+ en Activa−: levert het je iets op of niet? Hier staat de betaalrekening van Anna, die geen rente oplevert, bij Activa−.

Keuzes van wie de boekhouding bijhoudt

  • Wanneer je afstemt: Anna doet het één keer per maand, als het afschrift er is.
  • Hoe je de rekening voor de bankkosten noemt: hier Bankkosten. Dubbel boekhouden schrijft de naam niet voor.

In de tekst van de pagina zijn de boekingen gegroepeerd, zodat ze makkelijker te lezen zijn; in de oefening aan het eind is elke boeking een eigen regel. De bedragen zijn voorbeelden en dienen om het mechanisme te laten zien.

Veelgestelde vragen

Moeten het saldo van de bank en dat van mijn boekhouding na het afstemmen gelijk zijn?

Nee. Ze mogen alleen verschillen door posten die een naam hebben. In het voorbeeld van Anna zegt de bank na de correctie 6.352 euro en haar boekhouding 6.262: het verschil is de 90 euro van een overboeking die ze op de avond van 31 maart deed en die de bank op 1 april verwerkte.

Als ik de oorzaak van een verschil niet vind, wacht ik dan op het afschrift van de volgende maand?

Nee. Je wacht alleen bij een tijdsverschil dat je al kent, zoals een overboeking aan het eind van de maand. Een verschil dat je niet begrijpt, blijft open en zoek je meteen uit: je loopt de afgevinkte regels opnieuw na, en je zoekt naar vergeten boekingen, dubbele boekingen en verkeerd overgenomen bedragen.

Er staat een betaling op mijn afschrift die ik niet herken: leg ik die vast?

Nee, niet om het te laten uitkomen. Je meldt het meteen bij je bank. In Nederland krijg je een betaling die je niet hebt goedgekeurd alleen rechtgezet als je je bank onverwijld op de hoogte brengt, en uiterlijk dertien maanden na de valutadatum waarop je rekening is gedebiteerd (Burgerlijk Wetboek, artikel 7:526). Wacht dus niet op het volgende afschrift.

Transcriptie van de les

De tekst van les 7, zoals hij in de video wordt uitgesproken. De getallen zijn dezelfde als in de video.

Begin april heeft Anna het rekeningafschrift van maart voor zich: het overzicht waarin de bank alles van de maand op een rij zet. Ze pakt haar eigen boekhouding erbij en vinkt regel voor regel af wat ze ook op het afschrift terugvindt. Met de afgevinkte regels zou ze op 6.370 euro moeten uitkomen. De bank zegt 6.352. Er ontbreekt 18 euro.

Die 18 euro pas je niet aan: je verklaart ze. Dat heet de bank afstemmen. Je legt je boekhouding naast het afschrift, en je zoekt waarom jouw saldo niet gelijk is aan dat van de bank. Je schuift niet met getallen tot het uitkomt. Je zoekt het feit dat ontbreekt, je geeft het een naam, en je legt het vast. Laten we Anna volgen terwijl ze zoekt.

Anna stemt één keer per maand af, als het afschrift er is: dan zijn het nog weinig regels, en ze zitten nog vers in haar geheugen. Van het afschrift heeft ze drie dingen nodig. Het beginsaldo: 5.000 euro op 1 maart, hetzelfde getal waarmee haar boekhouding is begonnen. Het eindsaldo: 6.352 euro op 31 maart. En daartussen alles wat erbij is gekomen en wat eraf is gegaan. Het beginsaldo is belangrijk: je begint altijd bij een getal dat al gecontroleerd is.

Daarna vink je af. Anna legt haar boekingen naast die van de bank, en vinkt aan wat ze in allebei terugvindt. De twee salarissen, samen 3.500 euro. De sportschool van Luca, de boodschappen, de twee termijnen, stroom en gas, het tanken en de bus, de pizza's en de koffie. Bij elkaar gaat er 2.130 euro af. Dus: 5.000, plus 3.500, min 2.130, dat is 6.370.

Dan valt Anna iets op. Op de pagina van haar betaalrekening is het saldo geen 6.370 euro, maar 6.280. Dat scheelt 90 euro. Het is de waterfactuur, die ze op de avond van 31 maart met een overboeking heeft betaald. Anna heeft de betaling dezelfde dag vastgelegd. Maar de bank verwerkt de overboeking op 1 april. Pas dan gaat het geld echt van de rekening af. Daarom staat deze overboeking niet op het afschrift van maart.

De overboeking is geen fout: het is een tijdsverschil. En vooral: het is bekend. Anna weet wat het is, hoeveel het is, en wanneer de bank het verwerkt. Daarom vinkt ze het niet aan: ze vindt het terug op het afschrift van april, en vinkt het daar af. Dan blijft de 18 euro over, en die heeft nog geen naam.

Dus zoekt Anna de andere kant op: welke regels van het afschrift staan niet in haar boekhouding? Ze vindt er twee, op 31 maart. De kosten van het betaalpakket, 12 euro: wat de bank elke maand rekent om je rekening open te houden. En de kosten van de betaalpas: 6 euro. Samen 18. Die had ze niet vastgelegd.

Anna herstelt wat ze vergeten was met twee echte boekingen, één voor elke post, op 31 maart. Bankkosten, 12 euro aan de debetkant. Betaalrekening, 12 euro aan de creditkant. Daarna hetzelfde met 6 euro. Twee regels per boeking, en debet en credit zijn samen even groot.

Waarom zo? Bankkosten is een kostenrekening, en kosten nemen toe aan de debetkant. De betaalrekening hoort bij de activa, en wat je bij de activa aan de creditkant boekt, neemt af. Ik heb Cashfulness gemaakt, de app waarmee je de geldzaken van je huishouden bijhoudt volgens het dubbel boekhouden. Daarin krijgt een regel aan de debetkant een plusteken, en een regel aan de creditkant een minteken: dat is een conventie van de app. Of een rekening stijgt of daalt, zegt de familie van de rekening, niet het teken.

Nu komen de afgevinkte regels uit op 6.352 euro, net als de bank. De betaalrekening van Anna gaat in haar boekhouding van 6.280 naar 6.262. En dat is het belangrijkste punt: 6.262 is niet het getal van de bank. Er zit nog 90 euro tussen, en dat verschil heeft een naam: de overboeking voor het water. En toch is de rekening netjes afgestemd.

De correctie raakt niet alleen de rekening. De kosten van maart gaan van 1.500 naar 1.518 euro. De winst van de maand daalt van 2.000 naar 1.982. De winst is wat overblijft als je de kosten van de opbrengsten aftrekt. En het nettovermogen op 31 maart is geen 99.200 euro, maar 99.182. Het nettovermogen is wat het gezin bezit, min wat het schuldig is. Achttien euro is weinig. Maar die kosten komen elke maand terug.

In de eerste les heb ik je verteld dat je bij elke boeking controleert of hij klopt: debet en credit zijn samen even groot. Maar een vergeten betaling zie je daarmee niet. De bankkosten van Anna waren precies dat. Geen boeking die niet klopte, want er was geen boeking. Alleen de vergelijking met de bank bracht ze aan het licht.

De bank afstemmen is niet voorbehouden aan het dubbel boekhouden. Met een spreadsheet, of met een app die alleen je uitgaven bijhoudt, vind je die 18 euro net zo goed. Het verschil komt daarna. Met de spreadsheet pas je meestal het saldo aan, en dat is het. Hier heeft de correctie een tegenrekening, dat wil zeggen de andere rekening van de boeking: Bankkosten. Zo blijft de verklaring zwart op wit staan, en de winst van maart laat het ook zien.

Een verschil heeft bijna altijd een van deze vijf namen. De vergeten boeking: een betaling die ontbreekt, zoals de bankkosten. De dubbele boeking: dezelfde betaling twee keer vastgelegd door jou, of twee keer afgeschreven door de bank. Het verkeerde bedrag: twee cijfers omgedraaid, een komma op de verkeerde plek. De andere datum: zoals de overboeking voor het water. En de onbekende afschrijving: een regel op het afschrift die je niet kunt verklaren.

Hier is de regel streng. Een verschil dat je niet begrijpt, laat je niet liggen tot het volgende afschrift: het blijft open, en je zoekt het meteen uit. Je wacht alleen bij een tijdsverschil dat je al kent. En vind je op het afschrift een betaling die je niet herkent? Dan leg je die niet vast om het te laten uitkomen. Je meldt het meteen bij de bank: het kan een fout zijn, of iemand die jouw pas gebruikt.

Zo ziet het er in Cashfulness uit als Anna klaar is. De betaalrekening, het afschrift per 31 maart: 6.352 euro. Het afgestemde saldo is hetzelfde, het verschil is nul, en het scherm zegt: In evenwicht. Eén regel heeft geen vinkje gekregen: de overboeking voor het water.

Nu zie je hoe het gaat, met de maand maart zoals hij was vóór de correctie. Anna kiest de datum van het afschrift, en typt het saldo van de bank in. De knop Automatisch afvinken zet in één keer een vinkje bij alle boekingen tot die datum, ook bij de overboeking: het verschil is 72 euro. Anna vinkt de waterfactuur uit, en het verschil zakt naar 18 euro. De app zegt het haar duidelijk. Vink uit wat niet op het afschrift staat, of boek wat ontbreekt.

Zodra de twee posten bankkosten geboekt zijn, gaat het verschil terug naar nul, en de knop Afstemmen gaat aan. Anna klikt erop. Op de pagina van de rekening staat nu een groen vinkje naast de datum van de gecontroleerde boekingen. Onder de regel van het betaalpakket lees je de tegenrekening: Bankkosten. De overboeking voor het water heeft geen vinkje. Die wacht op april.

Een vraag voor jou. De overboeking van 90 euro die niet op het afschrift van maart staat: is dat een fout die je moet herstellen, of een kwestie van tijd? Denk even na.

Het is een kwestie van tijd, en het is bekend: Anna weet wat het is, en wanneer het komt. Ze vinkt het af in april. Anders ligt het bij een betaling die Anna niet zou herkennen. Dan zou ze niet op april wachten: dan zou ze de bank bellen.

Uiteindelijk is het goede saldo niet het saldo dat gelijk is aan dat van de bank. Het is het saldo waarvan je elke euro kunt verklaren. Op de betaalrekening is elk verschil een feit: een regel die ontbreekt, of een datum. Bij een belegging niet: de waarde verandert ook als er geen euro binnenkomt. Hoe leg je dat vast? Dat zien we met de ETF van Anna, in de volgende les.

Intussen vind je in de beschrijving de pagina van deze les. Daar staat het afschrift van Anna over maart in een tabel, met de oplossing verborgen. Probeer het eerst zelf af te vinken, voordat je naar de oplossing kijkt.

De vorige les

Les 6 · Hoeveel bezit je echt? De inventarisatie van je vermogen. Anna hoeft geen tien jaar aan bonnetjes te reconstrueren: ze maakt de foto van 1 maart. Elke post met zijn bron en zijn datum, de zeven openingsboekingen en een spaarrekening die in april opduikt.

De volgende les

Les 8 · ETF en koerswinst: € 800 erbij zonder dat er iets binnenkomt. Op de betaalrekening is elk verschil een feit, een regel die ontbreekt of een datum. Bij een belegging niet: op 30 april is de ETF van Anna 800 euro meer waard, maar op haar rekening is niets binnengekomen. Is ze rijker, of niet?

Vink het zelf af: het afschrift van Anna over maart

Hieronder staan de twee lijsten van maart: het afschrift van de bank en de betaalrekening in de boekhouding van Anna. Vink de regels af die je aan allebei de kanten vindt, en vul daarna het werkblad in. De oplossing staat verborgen aan het eind: kijk er pas daarna naar.

Het afschrift van de bank, maart

Beginsaldo per 1 maart: € 5.000,00.

DatumOmschrijving op het afschriftBedragVinkje
2 maartIncasso, sportschool− € 80,00
2 maartBetaalpas, supermarkt− € 32,00
3 maartBetaalpas, busabonnement− € 45,00
5 maartBijschrijving, salaris Anna+ € 2.000,00
5 maartBijschrijving, salaris Luca+ € 1.500,00
6 maartBetaalpas, supermarkt− € 85,00
7 maartBetaalpas, tankstation− € 60,00
8 maartBetaalpas, pizzeria− € 42,00
9 maartBetaalpas, supermarkt− € 74,20
10 maartIncasso, hypotheektermijn− € 650,00
12 maartBetaalpas, koffiebar− € 18,00
13 maartBetaalpas, supermarkt− € 48,60
15 maartIncasso, termijn autolening− € 300,00
16 maartBetaalpas, supermarkt− € 91,30
18 maartIncasso, stroom− € 65,00
20 maartBetaalpas, supermarkt− € 66,90
21 maartBetaalpas, tankstation− € 55,00
22 maartBetaalpas, pizzeria− € 40,00
23 maartBetaalpas, supermarkt− € 112,40
25 maartIncasso, gas− € 55,00
27 maartBetaalpas, supermarkt− € 58,70
30 maartBetaalpas, supermarkt− € 150,90
31 maartKosten betaalpakket− € 12,00
31 maartKosten betaalpas− € 6,00

Eindsaldo per 31 maart: € 6.352,00.

De boekhouding van Anna: de betaalrekening, maart

Saldo op 1 maart: € 5.000,00.

DatumOmschrijvingBedragVinkje
2 maartSportschool Luca− € 80,00
2 maartBoodschappen supermarkt− € 32,00
3 maartBusabonnement Sofia− € 45,00
5 maartSalaris Anna+ € 2.000,00
5 maartSalaris Luca+ € 1.500,00
6 maartGrote boodschappen supermarkt− € 85,00
7 maartTanken− € 60,00
8 maartPizzeria− € 42,00
9 maartBoodschappen supermarkt− € 74,20
10 maartHypotheektermijn− € 650,00
12 maartKoffie− € 18,00
13 maartBoodschappen supermarkt− € 48,60
15 maartTermijn autolening− € 300,00
16 maartBoodschappen supermarkt− € 91,30
18 maartStroomfactuur− € 65,00
20 maartBoodschappen supermarkt− € 66,90
21 maartTanken− € 55,00
22 maartPizzeria− € 40,00
23 maartBoodschappen supermarkt− € 112,40
25 maartGasfactuur− € 55,00
27 maartBoodschappen supermarkt− € 58,70
30 maartBoodschappen supermarkt− € 150,90
31 maart, 's avondsWaterfactuur (overboeking)− € 90,00

Saldo op 31 maart: € 6.280,00.

De omschrijvingen zijn vereenvoudigd: op een echt afschrift zijn ze meestal cryptischer, en een regel herkennen hoort bij het werk.

Het werkblad

PostBedrag
Beginsaldo volgens het afschrift€ 5.000,00
+ afgevinkt inkomend
− afgevinkt uitgaand
= saldo van de afgevinkte regels
Eindsaldo volgens het afschrift€ 6.352,00
Verschil dat je moet verklaren
De naam ervan, regel voor regel
Oplossing

De regels die geen vinkje krijgen

WaarRegelBedragNaam van het verschilWat je doet
Alleen op het afschrift31 maart, Kosten betaalpakket− € 12,00vergeten boekingje legt hem vast: Bankkosten aan de debetkant, Betaalrekening aan de creditkant
Alleen op het afschrift31 maart, Kosten betaalpas− € 6,00vergeten boekingje legt hem vast: Bankkosten aan de debetkant, Betaalrekening aan de creditkant
Alleen in de boekhouding van Anna31 maart 's avonds, Waterfactuur (overboeking)− € 90,00andere datumje laat hem open en vinkt hem af op het afschrift van april

Alle andere regels vink je af: 22 aan de ene kant en 22 aan de andere.

Het werkblad, ingevuld

PostBedrag
Beginsaldo volgens het afschrift€ 5.000,00
+ afgevinkt inkomend€ 3.500,00
− afgevinkt uitgaand€ 2.130,00
= saldo van de afgevinkte regels€ 6.370,00
Eindsaldo volgens het afschrift€ 6.352,00
Verschil dat je moet verklaren€ 18,00
De naam ervan, regel voor regelKosten betaalpakket € 12,00 + Kosten betaalpas € 6,00

Na de twee correctieboekingen daalt de betaalrekening van Anna van € 6.280,00 naar € 6.262,00. De aansluiting: € 6.352,00 volgens het afschrift, min € 90,00 van de overboeking die de bank nog niet heeft verwerkt, is € 6.262,00. Elke euro heeft een naam.

Een valkuil: de koffie van 12 maart kost precies € 18,00, net zoveel als het verschil. Maar die regel staat aan allebei de kanten, dus je vinkt hem af. Een verschil verklaar je met de regels die geen partner vinden, niet met een bedrag dat erop lijkt.

Ik heb Cashfulness gemaakt om de geldzaken van je huishouden bij te houden volgens het dubbel boekhouden. Wil je afstemmen zonder elke maand met de hand af te vinken: "Afstemming" vinkt de boekingen tot de datum van het afschrift aan, zegt je hoeveel er ontbreekt en wanneer het in evenwicht is, en houdt bij elke correctie de tegenrekening vast.

Ontdek Cashfulness

Bronnen

  • Burgerlijk Wetboek, boek 7, titel 7B, artikel 526 (Nederland): je krijgt een niet-toegestane of onjuist uitgevoerde betaling alleen rechtgezet als je je bank onverwijld op de hoogte brengt, en uiterlijk dertien maanden na de valutadatum waarop je rekening is gedebiteerd.
  • Burgerlijk Wetboek, boek 7, titel 7B, artikel 528 (Nederland): bij een niet-toegestane betaling betaalt de bank je het bedrag onmiddellijk terug, en uiterlijk aan het einde van de eerstvolgende werkdag nadat ze ervan weet, en zet ze je rekening terug zoals die zonder die betaling zou zijn geweest, tenzij ze redelijke gronden heeft om fraude te vermoeden en die schriftelijk aan de Autoriteit Financiële Markten meldt.
  • De voorbeelden komen uit het verhaal van het gezin van Anna, gemaakt voor de cursus "Dubbel boekhouden stap voor stap": elke boeking is gecontroleerd, met het totaal debet gelijk aan het totaal credit.

Vittorio Giusti is econoom en psycholoog en heeft Cashfulness gemaakt.

— Vittorio Giusti