Ishadi lama-akhawunti
Ku-Cashfulness, insali ngayinye ihlala ku-akhawunti, futhi ama-akhawunti ahlelwe ohlwini lwama-akhawunti: isihlahla esihlukaniswe izigaba ezibonisa uhlelo lokubhalwa kwe-akhawunti okuphindwe kabili (double-entry). Isikrini samaKhawunti siyisiqalo sakho sokuhlola isakhiwo, ukudala ama-akhawunti amasha, nokuwagcina ehambisana neqiniso.
Isakhiwo sesihlahla
Isikrini samaKhawunti sikhombisa ishadi lama-akhawunti njengesihlahla esingavulwa, esihlelwe ngesigaba. Ibhalansi Shidi liqukethe i-Assets+ (izimpahla ezikhiqizayo, lezo ezikhiqiza inani), i-Assets- (imali ekhona nempahla yokusetshenziswa komuntu siqu), izikweletu (Liabilities), kanye Nenani Elingasele (Net Worth). Imali engenayo (Revenue) nezindleko (Costs) zona zitholakala ku-Income Statement.
Umugqa ngamunye ukhombisa igama le-akhawunti, inombolo ye-akhawunti, ibhalansi eyisamba, kanye noshintsho lonyaka wamanje. Izigaba ziyavuleka futhi zivalwe ngomcibisholo eduze kwegama, futhi ibha yokusesha ngenhla ivumela ukuthi uthole i-akhawunti ngegama, inombolo, noma uhlobo.
Ngezansi ekhasini, umugqa wesifinyezo ukhombisa iNani Elingasele lonke lesikhala somsebenzi: umehluko phakathi kwalokho onakho nalokho okukukweletayo.
Izinhlobo zemali nemibala yebhalansi
I-akhawunti ngayinye inezinhlobo zayo zemali, ezikhethwa uma idalwa. Ungagcina i-akhawunti yakho yansuku zonke ngama-euro kanye ne-akhawunti yotshalomali ngamadola: i-Cashfulness ibhala insali ngayinye ngohlobo lwemali le-akhawunti futhi iguqule izamba uma kudingeka.
Amabhalansi asebenzisa imibala enencazelo: ngokubheka kanye ungakwazi ukuqonda uhlobo lwenombolo ngayinye, isibonelo izikweletu (Liabilities) zihlukaniswe kulokho onakho, kanye neNani Elingasele elihlukaniswe konke okunye. Umbala awulokothi athathele indawo isignesha yokubhalwa kwe-akhawunti, kuphela wenza ukufunda kube lula.
Ukudala i-akhawunti ngomsizi
Inkinobho ye-plus ekhoneni elingezansi ngakwesokudla ivula umsizi we-Akhawunti Entsha, okuhola kancane kancane. Umsizi ubuza kuphela lokho okudingekayo, isinyathelo esisodwa ngesikhathi, ubonisa iziphakamiso nezibonelo ezisebenzayo endleleni.
- Nika i-akhawunti igama elichazayo, elaziwayo, isibonelo igama lebhange noma injongo ye-akhawunti. Ungangeza incazelo ekhethekayo, esiza uma wabelana ngesikhala somsebenzi nabanye abantu.
- Khetha uhlobo lwe-akhawunti: lokhu kunquma ukuthi i-akhawunti izoba kusiphi isigaba sesihlahla nokuthi ibhalansi yayo izoziphatha kanjani.
- Khetha i-akhawunti ezali ngokuqondile esihlahleni: i-akhawunti entsha izohlala ngaphansi kwayo, izuze indawo yayo esakhiweni.
- Setha izici ze-akhawunti ngokusekelwe endleleni ozoyisebenzisa ngayo (bheka isigaba esilandelayo).
- Qinisekisa: i-akhawunti ivela ngokushesha esihlahleni, ilungele ukwamukela izinsali.
Izici ze-akhawunti
Ngenkathi udala i-akhawunti (futhi kamuva uma uyihlela) ungakwazi ukuvula izici eziguqula ukuziphatha kwayo. Evumelanisekayo nesitatimende sasebhange: i-akhawunti ihlangana nomsebenzi wokuVumelanisa i-Akhawunti, okuhle kakhulu kuma-akhawunti ansuku zonke namakhadi. Ukubhalisa okuphindaphindekayo: i-akhawunti ilandelwa Ukuphathwa Kokubhalisa yezindleko eziphindaphindekayo.
Ukulinganiselwa kwemakethe: kwakhelwe ukutshala imali, kukuvumela ukubuyekeza inani le-akhawunti njalo ngesikhathi nge-Zibuyekezo Zotshalomali. Ukwehla kwenani (Depreciation): kwezimpahla ezilahlekelwa inani ngokuhamba kwesikhathi, njengemoto noma idivayisi, ukuze ishadi lama-akhawunti libonise inani langempela kunentengo yokuthenga.
Ama-akhawunti afihliwe
Akuwona wonke ama-akhawunti adingeka nsuku zonke: i-akhawunti evaliwe noma esetshenziswa kancane ingagcwalisa isihlahla. Ungayifihla ngaphandle kokuyisusa, ukuze umlando wayo wokubhalwa kwe-akhawunti uhlale ungathintwa.
Uphawu lweso kubha yamathuluzi lukhombisa noma lifihle ama-akhawunti afihliwe: uma licishiwe ubona kuphela ama-akhawunti asebenzayo, uma ulivula avela onke futhi.
Ukuvumelanisa i-akhawunti
Ukuvumelanisa yisikhathi lapho uqhathanisa i-Cashfulness nesitatimende sakho sasebhange. Kusuka esigabeni sokuVumelanisa i-Akhawunti, ukhetha i-akhawunti bese uthola uhlu lwezinsali ezibhaliwe, oluhlukaniswe phakathi kwezamba zesikweletu esikuwe (i-credit; izibekelo ezitholiwe nezimbuyiselo) kanye nezamba ze-debit.
Uphawula insali ngayinye oyitholayo esitatimendeni: izamba ze-credit ne-debit ziyabuyekezwa njengoba uqhubeka, kanye noMehluko. Uma ukuhlolwa kwebhalansi kungahambisani, uhlelo lokusebenza luyakuveza; uma uMehluko ufinyelela kuzero ungaqinisekisa ngenkinobho Vumelanisa.
- Vula ukuVumelanisa i-Akhawunti bese ukhetha i-akhawunti ozoyivumelanisa.
- Setha usuku lwereferensi lesitatimende sasebhange.
- Phawula insali ngayinye evela esitatimendeni, kokubili i-credit ne-debit.
- Hlola uMehluko ngezansi: kufanele ufinyelele kuzero. Uma ungafinyeleli, funa insali eshodayo noma eyengeziwe.
- Cindezela u-Vumelanisa ukuze uqinisekise: insali ephawuliwe iphawulwa njengevumelanisiwe.





