Po e them që në fillim, sepse është një frazë që nga ai që ndërton një aplikacion nuk e pret.
Do të doja që ta hapje Cashfulness sa më pak.
Nuk është provokim. Është mënyra si e kam menduar që në fillim.
Ndalu një çast dhe numëro aplikacionet që ke në telefon. Sa prej tyre janë projektuar që ti t'i hapësh shpesh? Pothuajse të gjitha. Dhe nuk është rastësi: për shumë aplikacione, koha që kalon brenda tyre është produkti. Sa më shumë kthehesh, aq më shumë vlen. Sa më shumë rrëshqet, aq më shumë numëron.
Ka një emër për këtë logjikë: engagement — angazhimi, domethënë sa gjatë dhe sa shpesh një aplikacion arrin të të mbajë të kapur. Për një rrjet social, për një lojë, për një aplikacion lajmesh, angazhimi është metrika që paguan faturat. E shpjegoj menjëherë sepse është pikërisht gjëja kundër së cilës është ndërtuar Cashfulness.
Për ta, vëmendja jote është mallë.
Për mua, vëmendja jote është një gjë që do të doja të ta ktheja.
Si funksionon tregtia e vëmendjes sate
Le të nisim nga mekanizmi, sepse ta kuptosh ndryshon mënyrën si e shikon gjysmën e telefonit tënd.
Kur një aplikacion është falas dhe jeton me reklama, ose kur duhet t'u justifikojë disa investitorëve numra në rritje, ka një qëllim të vetëm të fshehur: të rrisë kohën që kalon brenda tij.
Gjithçka tjetër — dizajni, njoftimet, ngjyrat, pikat e vogla të kuqe — është në shërbim të atij qëllimi.
Njoftimi që të thotë se dikush të ka kërkuar. Rrëshqitja që nuk mbaron kurrë. E kuqja që të thërret. Ndjesia, kur del, se duhet të kthehesh atje së shpejti. Janë të gjitha mjete, të ndërtuara nga njerëz shumë të zotë, për të bërë një gjë të vetme.
Të të mbajnë brenda.
Nuk ka asgjë magjike dhe asgjë të rastësishme. Është industri, dhe funksionon shumë mirë: e kupton që e ke hapur aplikacionin pa e vendosur fare, njëzet herë në ditë, pa ditur më të thuash pse e hape.
Tani imagjino të njëjtën logjikë të zbatuar te paratë e tua. Një aplikacion financash personale mund të bënte të njëjtën gjë: njoftime që të thërrasin të kontrollosh gjendjen disa herë në ditë, një grafik që lëviz dhe të fton ta shohësh, një lëkundje e vogël në çdo hapje që të kthehesh nesër.
Teknikisht është e lehtë. Shumë e bëjnë.
Unë kam vendosur të mos e bëj. Aspak. Dhe do të doja të ta shpjegoja pse, me qetësinë me të cilën përpiqem të bëj gjithçka tjetër.
Qetësia nuk vjen nga të shikuarit vazhdimisht
Ka një keqkuptim themelor, dhe ia vlen ta zbërthejmë.
Do të të vinte të mendoje se, nëse i shikon paratë e tua shpesh, je më i qetë. Që kontrolli fitohet me shpeshtësi. Që ai që e hap aplikacionin dhjetë herë në ditë i ka gjërat më nën dorë se ai që e hap një herë në javë.
Është e kundërta.
Të shikosh vazhdimisht nuk është kontroll. Është ankth i maskuar si kontroll.
Le të bëjmë një shembull. Emrat dhe numrat janë të trilluar, shërbejnë vetëm t'i japin formë gjësë.
Marko ka 12.000 euro në llogari dhe një kredi shtëpie për të paguar. Është i kujdesshëm, kështu që e hap aplikacionin e llogarisë tri, katër herë në ditë: në mëngjes, pas drekës, para se të flerë.
Ajo gjendje, në një ditë normale, lëviz shumë pak. Marko e di. E megjithatë vazhdon ta shohë.
Nuk e shikon sepse ndryshon. E shikon sepse është në ankth, dhe të shikuarit i jep, për tridhjetë sekonda, iluzionin se po bën diçka. Pastaj e mbyll aplikacionin, dhe ankthi kthehet siç ishte. Madje pak më keq: i ka konfirmuar vetes, edhe një herë, se ajo gjë duhet mbikëqyrur vazhdimisht.
Marko nuk ka më shumë kontroll se të tjerët. Ka më shumë ankth. Dhe i ngatërron të dyja.
Qetësia e vërtetë vjen nga e kundërta. Vjen nga të diturit se pozicioni yt është solid edhe kur nuk po e shikon. Nga të mundurit ta mbyllësh telefonin dhe të shkosh të jetosh ditën, sepse numri që ka rëndësi është aty, i përditësuar, dhe të pret kur të të duhet vërtet.
Dallimin e thosha tashmë duke folur për pikën e anijes: është dallimi mes të pasurit një ankth në sfond dhe të pasurit një të dhënë në sfond.
I pari të thërret vazhdimisht. E dyta të lë të qetë.
Shpeshtësia që duhet vërtet (dhe është e paktë)
Në këtë pikë është e ndershme që kundërshtimin të ta bëj vetë.
„Vittorio, po atëherë nuk duhet t'i shoh kurrë paratë e mia? A nuk ishte pikërisht kjo puna, ta dish ku janë?“
Drejt. Dhe këtu duhet një dallim i saktë.
Cashfulness funksionon mbi një metodë, kontabilitetin e dyfishtë: të njëjtën teknikë që ndërmarrjet përdorin që nga viti 1494, ku çdo lëvizje parash regjistrohet dy herë, në dy anë që baraspeshohen. Për të flas gjerësisht gjetkë; këtu mjafton një pasojë.
Ajo metodë jep një numër të vërtetë — pasurinë tënde neto, gjithçka që ke minus gjithçka që u ke borxh — vetëm nëse ushqehet. Nëse i regjistron lëvizjet. Nëse koordinata mbetet e përditësuar.
Pra po: një farë shpeshtësie duhet. Por nuk është shpeshtësia e angazhimit. Është shpeshtësia e metodës, dhe janë dy kafshë të ndryshme.
Shpeshtësia e angazhimit thotë: kthehu shpesh, rri gjatë, shiko vazhdimisht, sepse na duhet neve. Shpeshtësia e metodës thotë: regjistroji lëvizjet kur ndodhin, hidhi një sy koordinatës herë pas here, dhe për pjesën tjetër jeto.
E para do kohën tënde. E dyta do shumë pak prej saj, dhe ta kërkon vetëm sepse i duhet ty.
Rituali që propozoj është i vockël: dhjetë minuta në javë për të parë koordinatën dhe për të parë si është lëvizur. Futja e lëvizjeve, kur duhet, duhet të kushtojë pothuajse asgjë — pak sekonda, jo një seancë.
Një aplikacion i ndershëm, në financat personale, nuk duhet të garojë për kohën tënde. Duhet të garojë për të të marrë sa më pak prej saj, duke të dhënë në këmbim maksimumin e qartësisë.
Fërkimi në vend të grepave
Këtu është nyja teknike, dhe dua të jem i qartë sepse është pjesa që shumë e gabojnë.
Nëse do që një person t'i regjistrojë lëvizjet e veta me rregullsi, ke dy rrugë.
E para është ajo e angazhimit: e kap në grep. I vë një varg ditësh për të mos e ndërprerë, një njoftim që e thërret, një lëkundje të vogël kur kthehet. E shtyn të kthehet me leva psikologjike. Funksionon, për pak. Pastaj personi lodhet nga zhurma, ose kapërcen një ditë, humbet vargun, dhe i lë të gjitha.
Rruga e dytë është ajo që kam zgjedhur unë: në vend që të shtyj me grepa, heq fërkimin.
Fërkim, këtu, do të thotë lodhja dhe frenimi që ka mes teje dhe veprimit të regjistrimit të një lëvizjeje. Sa më shumë hapa të duhen, aq më e mërzitshme është, aq më e mundshme është që të mos e bësh. Sa më pak fërkim ka, aq më e natyrshme bëhet gjëja, pothuajse automatike, pa pasur nevojë që dikush të të vrapojë pas.
Të dyja rrugët çojnë në të njëjtën pikë — koordinata mbetet e përditësuar — por në mënyra të kundërta.
E para e arrin shpeshtësinë duke mashtruar psikologjinë tënde. E dyta e arrin duke e respektuar: e bën veprimin aq të lehtë sa e bën dhe kaq, sepse të kushton më pak ta bësh sesa ta shmangësh.
Është një bast afatgjatë, e di. Lëkundja e dritëzës jep një rezultat më të shpejtë. Por financat personale janë maratonë disa dekadash, jo një vrapim tridhjetëditësh: një shtysë që digjet shpejt është mjeti i gabuar për një gjë që duhet të zgjasë dyzet vjet.
Zakoni që qëndron nuk është ai i mbajtur në këmbë nga një njoftim.
Është ai që është bërë aq i lehtë sa nuk ka më nevojë të kujtohet.
Njoftimet: vetëm kur të shërbejnë ty
Njoftimet janë prova e vërtetë e gjithë kësaj, sepse janë pika ku një aplikacion vendos, çdo ditë, nga cila anë është.
Cashfulness dërgon vetëm dy lloje, dhe asnjëri prej të dyve nuk është një thirrje për „t'u kthyer të luash“.
Ka njoftimet e përgjithshme: komunikime shërbimi, informuese, dërguar të gjithëve. Gjëra si një përditësim i rëndësishëm. Asgjë personale, asgjë shtrënguese.
Dhe ka njoftimet personale, të lidhura me një gjendje reale të numrave të tu. Për shembull: „mbeten pesë ditë deri në mbylljen e buxhetit, dhe je në rregull.“
Shikoje mirë atë frazë, sepse është projektuar me kujdes.
Të jep një informacion (mbeten pesë ditë). Të jep një gjendje (je në rregull). Dhe të lë të qetë: nuk ka asgjë për të bërë, gjithçka shkon mirë, njoftimi ekziston vetëm që ta dish.
Kur përkundrazi ka diçka për t'u marrë parasysh, toni nuk ndryshon regjistër. Nëse një buxhet e kalon kufirin që i kishe vënë vetes, mesazhi është i qetë dhe vjen me një hipotezë se çfarë mund të bësh — kurrë një „ke shpenzuar shumë!“ i bërtitur me të kuqe, kurrë një fjalë si alarm apo rrezik.
Parimi që qëndron pas është një i vetëm, dhe e marr seriozisht deri në fund:
Aplikacioni nuk të shkruan kurrë sepse na duhet neve që ta hapësh. Të shkruan vetëm kur të shërben ty.
Kjo është vija që ndan një njoftim funksional nga një njoftim-marketing. Njoftimet-marketing — „na mungon“, „kthehu te ne“, „shiko çfarë ke humbur“ — ekzistojnë për të të rikthyer brenda në dobi të atij që e ka bërë aplikacionin. Te ne nuk do të gjesh asnjë.
Gjithçka që të vjen është informacion në shërbimin tënd, kurrë një grep.
Çfarë do të thotë, në praktikë, një aplikacion që nuk të do gjithmonë aty
Po i mbledh fijet, sepse të gjitha këto zgjedhje formojnë një figurë të vetme.
Nuk ka asnjë varg ditësh për t'u mbrojtur. Nëse kapërcen një javë, nuk ke thyer asgjë: koordinata është gjithmonë aty, të pret kur kthehesh. Asnjë kështjellë që rrëzohet, asnjë ndjenjë faji.
Nuk ka asgjë për të koleksionuar: asnjë pikë, asnjë distinktiv, asnjë nivel që të bëjë ta hapësh aplikacionin për „të mos humbur vrullin“. (Kam shkruar veçmas për këtë, mbi pse nuk e kthejmë paranë tënde në lojë.)
Nuk ka një rrëshqitje të pafund, sepse nuk ka një feed: ka një numër, dhe një grusht treguesish poshtë. I shikon, kupton si je, dhe mbyll.
Dhe aplikacioni nuk ka asnjë interes të të mbajë brenda, sepse nuk jeton nga koha jote. Nuk të shet produkte financiare, nuk merr komisione mbi atë që bën, nuk fiton nëse rri i ngjitur pas ekranit. Puna e tij është të të japë koordinatën dhe pastaj të të heqë qafe në mënyrën më të sjellshme të mundshme.
Dhe kështu, mbi të gjitha, suksesi i Cashfulness nuk matet me minutat që kalon brenda.
Për një rrjet social, përdoruesi ideal është ai që nuk shkëputet kurrë.
Për mua, përdoruesi ideal është ai që e hap aplikacionin dhjetë minuta në javë, sheh që rruga mban, mbyll, dhe shkon të jetojë jetën e vet — duke ditur ku ndodhet.
Nëse në fund të vitit do të më thoshe „e kam përdorur shumë pak, dhe kurrë nuk kam qenë kaq i qetë me paratë e mia“, për mua do të ishte komplimenti më i madh i mundshëm.
Koha është puna, jo ekrani
Ka një arsye themelore pas gjithë kësaj, dhe e them qartë sepse është zemra e çështjes.
Paraja është një mjet për të blerë kohë dhe liri. Jo një ëndërr për t'u ndjekur, jo një armik për t'u luftuar. Një mjet.
Do të ishte kontradiktë të ndërtoje një mjet që të ndihmon të fitosh kohë, dhe që pastaj atë kohë e merr prapë dhjetë minuta në herë, çdo ditë, duke të mbajtur të kontrollosh një numër që nuk ka ndryshuar.
Aplikacionet që jetojnë nga vëmendja jote duan kohën tënde. Cashfulness do të ta kthejë: pak minuta kur duhen, dhe për pjesën tjetër jetën.
Herën tjetër që hap telefonin dhe e kupton se ke hapur një aplikacion pa e vendosur fare, bëji vetes një pyetje të thjeshtë. Ky aplikacion po punon për mua, apo po punon që të më mbajë këtu?
Unë kam provuar të ndërtoj një gjë që qëndron në anën tjetër. Një që, nëse e ka bërë mirë punën e vet, të vjen dëshira ta mbyllësh.
The calm side of money. Edhe, sidomos, kur ekrani është i fikur.
— Vittorio